6 mei 2026. Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden (HDSR) heeft een belangrijke stap gezet in de verduurzaming van haar energievoorziening. Ze koos bij de aanbesteding van een zonneweide op het terrein van de rioolwaterzuivering (rwzi) Utrecht, voor glas-glas zonnepanelen met een langere levensduur. HDSR paste strenge duurzaamheidscriteria toe tijdens de aanbesteding. Emiel Reeringh, contractmanager bij HDSR, vertelt over het proces, de keuzes en de lessen die zijn geleerd.
Duurzaamheid als uitgangspunt
De rioolwaterzuivering in Utrecht is de grootste zuivering van HDSR. Dagelijks zuivert ze hier zo’n 65 miljoen liter afvalwater van huishoudens en bedrijven van de stad Utrecht. HDSR loost het schoongemaakte water op de rivier De Vecht. In 2019 is de rwzi helemaal vernieuwd. Nu heeft HDSR een nieuwe stap gezet door het zuiveringsterrein te benutten voor zonne-energie.
HDSR heeft als ambitie om in 2030 klimaatneutraal te zijn. De realisatie van een zonneweide op het terrein van de rwzi Utrecht past binnen deze doelstelling. “We hebben bewust gekozen voor glas-glas panelen”, legt Reeringh uit. “Deze panelen gaan langer mee en zijn beter recyclebaar. Dat past bij onze ambitie, waar duurzaamheid hoog in het vaandel staat.”
Naast de keuze voor glas-glas panelen, hebben we vier duurzaamheidscriteria opgenomen in de aanbesteding. Deze komen voort uit het werk van de PIANOo Buyer Group Duurzame PV. HDSR maakte ze vrij eenvoudig specifiek voor deze aanbesteding:
- Carbon footprint van de panelen: Inschrijvers moesten aantonen dat de CO₂-uitstoot bij de productie van de panelen onder de 550 kg CO₂-equivalent per kilowattpiek (kWp) bleef. Panelen met een footprint van 200 kg CO₂/kWp of lager kregen de maximale score.
- Technische levensduur: HDSR kende punten toe voor een productgarantie van 30 jaar of langer en voor certificaten die aantoonden dat de panelen bestand waren tegen versnelde verouderingstests.
- Vermijden van giftige stoffen: Inschrijvers konden punten scoren door het gebruik van halogeenvrije kabels, een laag loodgehalte in soldeertin en een laag antimoongehalte in het glas.
- Inzet van elektrisch materieel: Om de uitstoot tijdens de bouw te minimaliseren, werden punten toegekend voor het gebruik van elektrisch materieel bij het aanbrengen van de frames, het graven van kabels en intern transport.
“Het was een bewuste keuze om deze criteria mee te nemen”, zegt Reeringh. “We wilden niet alleen kijken naar de prijs, maar ook naar de impact op het milieu en de levensduur van de installatie.”
Het aanbestedingsproces
De aanbesteding verliep volgens een openbare Europese procedure. Op 13 februari 2024 werd de aankondiging gepubliceerd, en op 26 april volgde de gunning. “We hadden 5 inschrijvers. 3 van die inschrijvingen waren geldig”, vertelt Reeringh. “De criteria waren helder en wij hebben hier geen vragen over gehad tijdens de procedure. Door de gekozen gunningsmethode kostte de beoordeling ons slechts enkele minuten werk. Wel was het lastig om een ondergrens voor de carbon footprint vast te stellen, omdat wij op dat moment geen tot weinig inzicht hadden in de mogelijkheden van de markt. Uiteindelijk hebben we gekozen voor 200 kg CO₂ als minimum, om partijen uit te dagen om zo laag mogelijk in te schrijven.
“Helaas bleek prijs toch de doorslaggevende factor, ondanks de 50/50-verhouding. Op de kwaliteitsonderdelen zagen we dat de inschrijvingen heel dicht bij elkaar lagen, waardoor de nadruk toch weer meer op prijs kwam te liggen”, reflecteert Reeringh. “Achteraf hadden we misschien meer gewicht aan kwaliteit kunnen geven om inschrijvers meer uit te dagen om de grenzen op te zoeken. Maar de duurzaamheidscriteria waren wel duidelijk en goed te beoordelen, ook voor niet-deskundigen.”
Reacties en leerpunten
De reacties van inschrijvers op de duurzaamheidseisen waren positief. “De criteria waren helder en de bewijsstukken waren eenvoudig te beoordelen voor HDSR”, aldus Reeringh. “Wel zou een actuele lijst met geschikte leveranciers en panelen het voortraject nog makkelijker maken (die is recent gepubliceerd, zie de Duurzame zonnepanelen wijzer, red.).”
Als succesfactor noemt Reeringh het belang van een klein, betrokken team: “Houd het team dat over de aanbesteding gaat klein. Dat maakt het proces eenvoudiger en sneller.”
Toekomstplannen
Begin 2025 was de installatie van de zonneweide gereed: in totaal zijn 7640 duurzame zonnepanelen geplaatst met een jaaropbrengst van 3,5 miljoen kWh.
HDSR heeft een inventarisatie gemaakt van mogelijke nieuwe projecten. “We kijken naar nog een zuivering waar we deze criteria kunnen toepassen”, zegt Reeringh. “We willen deze duurzaamheidscriteria graag blijven hanteren. Ook voor kleinere projecten, waar geen openbare aanbesteding nodig is.”
Daarnaast kijken we of we tweedehands zonnepanelen kunnen toepassen op een bestaande zuivering. “Een goed initiatief, maar complex qua afstemming en logistiek”, geeft Reeringh aan. “De panelen zijn eind 2025 beschikbaar, maar de installatie vindt pas over twee jaar plaats. Dat vraagt om goede planning en afstemming met alle betrokken partijen. Het is hierbij heel belangrijk dat je organisatie je steunt. Feit blijft dat de ontwikkeling van panelen nog steeds heel hard gaat en dat je moet accepteren dat de oude panelen veel minder opbrengen. Wij hebben het echter laten doorberekenen en de milieukosten die wij besparen door het hergebruik, zijn zeer significant. Voor ons was dit genoeg reden om dit proces in ieder geval te proberen.”
Belangrijkste tips van HDSR
- Leer van de markt: Gebruik de kennis en ervaring van leveranciers om de criteria verder te versterken. Gebruik eventueel een plafondbedrag per kWh en daag de markt hiermee uit om tot een optimale oplossing te komen.
- Zet duurzaamheid centraal: Kies voor materialen en methodes die de levensduur verlengen en de milieubelasting minimaliseren.
- Houd criteria helder: Zorg dat duurzaamheidscriteria duidelijk en meetbaar zijn, zodat ze eenvoudig te beoordelen zijn en voor alle betrokkenen goed uitlegbaar zijn.
- Betrek een klein team: Een klein en gemotiveerd team zorgt voor een efficiënter proces.
Meer weten over dit specifieke voorbeeld en de laatste ontwikkelingen rondom duurzame zonnepanelen bij publieke inkoop?
Meld je aan voor de Online kennissessie: Duurzame inkoop van zonnepanelen op 18 mei 2026.
Voor specifieke informatie over de tender van HDSR, zie TenderNed.